Clothianidin 15% + Pymetrozine 15% (Faros 30SC) Và Cuộc Chiến Trường Kỳ Diệt Trừ Rầy Nâu Trên Lúa

1. Bối cảnh: rầy nâu trên lúa ngày càng khó trị

• Rầy nâu là dịch hại nguy hiểm nhất trên lúa châu Á, gây cháy rầy, đổ ngã, làm sụp cả ruộng nếu bùng phát mạnh.

• Vòng đời ngắn, mật số cao, lịch sử phun thuốc dày khiến rầy nâu đã kháng mạnh nhiều nhóm thuốc cũ như lân hữu cơ, cúc tổng hợp, một phần neonicotinoid đời đầu.

Vì vậy, ngành thuốc bảo vệ thực vật buộc phải tìm công thức mới: vẫn mạnh với rầy, nhưng giảm áp lực kháng và an toàn hơn cho hệ sinh thái ruộng lúa.

2. AA-Faros 30SC là gì? Công thức và vị trí trong danh mục

• Faros 30SC là thuốc trừ sâu dạng huyền phù đậm đặc (SC), chứa:

  • Clothianidin 15%

  • Pymetrozine 15%

  • Tổng hoạt chất 30%

Điểm cần ghi nhớ:

• Bài này đánh giá nền tảng kỹ thuật của công thức 15% + 15% trên rầy nâu.

• Khi tư vấn cho nông dân, vẫn phải tuyệt đối bám nhãn và Danh mục hiện hành.

3. Từng hoạt chất “đánh” rầy nâu như thế nào?

3.1. Clothianidin - “xương sống nội hấp” diệt rầy

• Thuộc nhóm neonicotinoid, thấm sâu, lưu dẫn mạnh, diệt côn trùng chích hút bằng cách tác động lên hệ thần kinh, làm rầy tê liệt rồi chết.

• Nhiều nghiên cứu đồng ruộng cho thấy dạng Clothianidin 50% dùng trên rầy nâu cho hiệu quả bằng hoặc nhỉnh hơn Imidacloprid, Thiamethoxam trong cùng điều kiện.

• Ở nhiều nước châu Á, Clothianidin được xếp vào nhóm thuốc chủ lực trong tài liệu quản lý rầy nâu.

Ý nghĩa cho Faros 30SC:

• Phần Clothianidin 15% đóng vai “lực đánh mạnh”, đâm xuyên vào rầy ẩn sâu trong bẹ, gốc, phần thấp của tán lúa.

3.2. Pymetrozine - “cắt ăn, cắt virus”

• Pymetrozine là thuốc trừ rầy chọn lọc, tác động lên cơ quan điều khiển miệng và bơm dịch mạch, làm rầy ngưng chích hút gần như ngay lập tức.

• Rầy không chết ngay vì ngộ độc cấp, mà chết sau 2-4 ngày do đói, nhưng cây lúa được bảo vệ khỏi việc bị hút nhựa và lây truyền virus.

• Thử nghiệm với dạng Pymetrozine 50% trên rầy nâu cho thấy nhiều nghiệm thức nằm nhóm hiệu quả cao nhất về mật số rầy và năng suất lúa, đồng thời tương đối an toàn với thiên địch như nhện, bọ rùa, bọ xít bắt mồi.

Ý nghĩa cho Faros 30SC:

• Pymetrozine 15% là lớp “cắt ăn”: giảm hại rất nhanh, hạn chế rầy truyền bệnh lùn sọc đen, lùn xoắn lá… ngay sau khi phun.

4. Tại sao tỷ lệ 15% + 15% được đánh giá cân bằng cho rầy nâu?

Trong cùng tổng 30% hoạt chất, có hai hướng phối cơ bản trên thị trường:

• Clothianidin 5% + Pymetrozine 25% (thiên về “cắt ăn” nhanh, hoạt chất neonicotinoid thấp).

• Clothianidin 10% + Nitenpyram 30% + Pymetrozine 30% (cực mạnh, tổng hoạt chất cao, chuyên đánh rầy nâu).

Tỷ lệ Clothianidin 15% + Pymetrozine 15% của Faros 30SC nằm ở giữa:

• Không quá “nặng neonicotinoid”, giảm bớt lo ngại về thiên địch và môi trường so với những công thức hàm lượng rất cao.

• Không quá “mỏng lực knockdown”, vẫn giữ được khả năng hạ gục nhanh nhờ phần Clothianidin tương đối.

• Phù hợp với quần thể hỗn hợp: rầy nâu, rầy lưng trắng, rầy xanh, bọ trĩ, bọ xít… xuất hiện cùng lúc trên ruộng lúa.

Nói gọn: 15% + 15% là tỷ lệ cân bằng giữa tốc độ và độ bền, giữa hiệu lực mạnh và an toàn tương đối.

5. Dữ liệu nghiên cứu: nền tảng để đánh giá hiệu quả trên rầy nâu

• Kết quả nghiên cứu Pymetrozine 50% và Clothianidin 50% trên rầy nâu:

  • Cả hai hoạt chất đều nhiều lần nằm nhóm đầu bảng về hiệu quả diệt rầy và tăng năng suất.

• Các công thức Pymetrozine + Clothianidin dùng trực tiếp cho rầy nâu trên lúa ở nước ngoài (ví dụ: Pymetrozine 25% + Clothianidin 5% SC “for rice plant hopper”).

• Trong Danh mục Việt Nam, bộ ba Clothianidin + Nitenpyram + Pymetrozine (Orgyram 70WP) đã được đăng ký chuyên trừ rầy nâu trên lúa, chứng minh sự kết hợp giữa Clothianidin và Pymetrozine rất mạnh với nhóm rầy hại lúa.

Từ đó có thể đánh giá ở góc độ kỹ thuật:

• Faros 30SC sở hữu đầy đủ hai “trụ cột” đã được chứng minh hiệu quả trên rầy nâu.

• Sự phối hợp 15% + 15% cho phép:

  • Lớp 1: Pymetrozine cắt ngay hành vi chích hút, giảm nhanh cháy rầy và lây bệnh.

  • Lớp 2: Clothianidin hạ mật số rầy còn lại, kể cả rầy ẩn dưới bẹ và gốc.

  • Lớp 3: Hai cơ chế khác nhau giúp giảm nguy cơ kháng nếu được luân phiên đúng với các nhóm thuốc khác.

6. So với một số thuốc rầy gốc Clothianidin đang dùng trên lúa

Trong Danh mục hiện có các sản phẩm:

• Dạng Clothianidin 50% (như Dantotsu 50WG):

  • Knockdown rất mạnh, chuyên dập dịch rầy, nhưng là đơn hoạt chất nên áp lực kháng cao nếu lạm dụng.

• Clodin 360WG (Clothianidin + Dinotefuran, tổng hoạt chất rất cao):

  • Phù hợp “cú đánh mạnh”, nhưng không phải lựa chọn nhẹ nhàng cho chương trình bền vững.

• Orgyram 70WP (Clothianidin + Nitenpyram + Pymetrozine):

  • Công thức 3 hoạt chất, cực mạnh, nhưng dạng bột và tổng hoạt chất cao, không phải lúc nào cũng cần.

Nếu sau này Faros 30SC được khảo nghiệm và đăng ký cho lúa, ở góc độ chiến lược:

• Clodin, Dantotsu, Orgyram: thích hợp giai đoạn bùng dịch rầy nâu, cần “đánh rất mạnh trong ngắn hạn”.

• Faros 30SC: phù hợp hơn để:

  • Xây nền kiểm soát rầy và các côn trùng chích hút từ sớm.

  • Dùng trong vùng vừa có rầy nâu, vừa có rầy xanh, bọ trĩ, bọ xít bông.

7. Ưu - nhược điểm của công thức 15% + 15% trên rầy nâu lúa

7.1. Ưu điểm

• Hiệu lực kép: cắt ăn nhanh + diệt triệt để, bảo vệ lúa khỏi cháy rầy và bệnh do rầy truyền.

• Hiệu lực kéo dài nhờ Clothianidin lưu dẫn và Pymetrozine làm giảm sinh sản, giảm lứa rầy kế tiếp.

• Quản lý quần thể hỗn hợp: không chỉ rầy nâu mà còn rầy lưng trắng, rầy xanh, một phần bọ trĩ, bọ phấn, bọ xít bông.

• Giảm áp lực kháng so với dùng đơn một neonicotinoid, vì có thêm cơ chế Pymetrozine.

• Pymetrozine tương đối êm với thiên địch trên ruộng lúa, thuận lợi cho chương trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

7.2. Hạn chế

• Chứa Clothianidin - neonicotinoid, cần dùng có kiểm soát, tránh phun trùng với thời điểm ong mật và thiên địch hoạt động mạnh.

8. Gợi ý bố trí 

• Giai đoạn đầu và giữa vụ:

  • Dùng Faros 30SC khi rầy mới chớm tăng, có cả rầy lưng trắng, rầy xanh, bọ trĩ…

  • Mục tiêu: cắt ăn nhanh, giữ mật số thấp, hạn chế dùng các “đòn cực mạnh” quá sớm.

• Giai đoạn bùng dịch:

  • Ưu tiên các sản phẩm knockdown mạnh (Clodin, Orgyram…) nếu mật số cao vượt ngưỡng, sau đó quay lại công thức cân bằng như 15% + 15% để giữ nền.

• Luân phiên nhóm thuốc:

  • Không dùng liên tục các sản phẩm có cùng Clothianidin hoặc Pymetrozine nhiều vụ liền.

  • Xen kẽ với các nhóm khác (ví dụ nhóm 28, 5, 29…) để giảm nguy cơ kháng.

9. Kết luận

• Về mặt khoa học, công thức Clothianidin 15% + Pymetrozine 15% trong Faros 30SC có nền tảng rất vững để diệt rầy nâu trên lúa:

  • Hai hoạt chất đều đã được chứng minh mạnh với rầy nâu.

  • Cơ chế bổ sung cho nhau: một bên cắt ăn, một bên diệt triệt để và lưu dẫn sâu.

  • Tỷ lệ 15% + 15% cân bằng giữa hiệu lực và an toàn, phù hợp cho quản lý dài hạn và quần thể hỗn hợp.